Tag: alkoholowe choroby wątroby

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Marskość wątroby jest ostatnim stadium postępującego zwłóknienia/ bliznowacenia i degeneracji tego organu. W miejscu obumierających komórek wątrobowych (hepatocytów) powstają zrosty z tkanki łącznej a wątroba traci swój anatomiczny kształt i funkcjonalność. W wyniku „przebudowy” organu naczynia krwionośne stopniowo tracą dostęp do zrazików wątrobowych, powodując niedotlenienie (hipoksję) i masowe obumieranie podjednostek tworzących wątrobę.

Marskość wątroby może dotyczyć nawet 10% społeczeństwa i jest 1 z 10 najczęstszych przyczyn zgonów w Polsce. Choroba wątroby dotyczy mężczyzn dwa razy częściej niż kobiet, a jej głównym czynnikiem etiologicznym jest alkohol. Zazwyczaj, początkowo choroba rozwija się bezobjawowo, ale jej zawansowane stadium może prowadzić do śmierci.

Postęp marskości często można zatrzymać poprzez zmianę stylu życia i usunięcie czynnika hepatotoksycznego. Niestety uszkodzenia mogą być nieodwracalne, jedyną metodą leczenia ostrej niewydolności wątroby jest przeszczep (transplantacja).

Wątroba w organizmie

Gruczoł ten pełni różnorodne funkcje (trawi, magazynuje i syntetyzuje), do jego obowiązków należy również recycling i detoksykacja.  Krew nasycona składnikami odżywczymi z przewodu pokarmowego trafia bezpośrednio do wątroby, która uczestniczy niemal we wszystkich szlakach metabolicznych organizmu. Ze względu na olbżymią ilość reakcji chemicznych przeprowadzanych w wątrobie, jest ona głównym źródłem ciepła w organizmie. Jest silnie ukrwiona (podwójne unaczynienie – żyły i tętnice), znajduje się w niej 15% krążącej krwi. Dlatego zaburzenia pracy tego gruczołu mogą dawać szereg niespecyficznych objawów

Postępujące zwłóknienie wątroby

W miejscu uszkodzonych przez czynnik hepatotoksyczny zrazików wątrobowych pojawiają się tzw. guzki regeneracyjne – nowe hepatocyty nadmiernie przetkane tkanką łączną (kolagenem), która stopniowo zastępuje prawidłowy miąższ. Nadprodukcja kolagenu (patologiczne bliznowacenie) prowadzi do utraty „sprężystości”, utrudnienia przepływu krwi przez wątrobę i rozwoju nadciśnienia wrotnego skutkującego powstaniem krążenia obocznego. Do najczęstszych powikłań nadciśnienia wrotnego należą żylaki przełyku, żołądka oraz wodobrzusze. Zmiana budowy anatomicznej może utrudniać odpływ żółci powodując żółtaczkę. Cukrzyca (hiperglikemia) występuje 5 razy częściej u osób z marskością wątroby.

Wodobrzusze

Patologiczne nagromadzenie surowicy (>150 ml) w jamie otrzewnej. Duża ilość płynu puchlinowego może uciskać sąsiadujące organy powodując np.  trudności w oddychaniu i duszność. Jeżeli leki diuretyczne (moczopędne) nie przynoszą efektu stosuje się paracentezę (nakłucie otrzewnej) w celu upuszczenia (odbarczenia) zalegającego płynu.

 

Alkoholowe choroby wątroby

Alkohol długotrwale spożywany w nadmiernych ilościach powoduje kolejno stłuszczenie, zapalenie i zwłóknienie (marskość) wątroby. Stłuszczenie wątroby najczęściej ustępuje samoistnie po zaprzestaniu spożywania alkoholu.

Odtrucie alkoholowe

Pacjentom uzależnionym od alkoholu często towarzyszą objawy marskości wątroby. Osoby decydujące się na odtrucie alkoholowe powinny mieć świadomość, że ten zabieg nie jest w stanie cofnąć trwałych uszkodzeń wątroby. Kroplówki nie mogą również „wypłukać” alkoholu z organizmu. Cały spożyty etanol musi zostać zutylizowany przez wątrobę, która zmienia go kolejno w aldehyd i kwas octowy. 

 

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Zespół objawów polegających na zażółceniu skóry, twardówki oka, błon śluzowych w związku ze wzrostem stężenia bilirubiny (żółty barwnik) w tkankach. Nieprawidłowe wartości bilirubiny w badaniu biochemicznym krwi mogą mieć różną etiologię, nie zawsze związane są z wątrobą.

Skąd się bierze żółty barwnik bilirubina?

Bilirubina pochodzi z rozkładu hemu, którego najwięcej jest w czerwonych krwinkach (erytrocyty). Fizjologiczny rozpad erytrocytów prowadzony jest głównie przez śledzionę. Wytworzona bilirubina (tzw. wolna/ pośrednia bilirubina) nie rozpuszcza się w roztworach wodnych (np. we krwi), dlatego nie może zostać odfiltrowana przez nerki i wydalona z moczem. Nierozpuszczalna bilirubina łączy się z albuminą (główne białko krwi), żeby wraz z krwią trafić do wątroby. Hepatocyty sprzęgają wolną bilirubinę z kwasem glukuronowym, powstały kompleks (bilirubina związana) jest hydrofilowy (rozpuszczalny w wodzie). Bilirubina związana wchodzi w skład żółci, gromadzona jest w woreczku żółciowym skąd wydzielana jest do dwunastnicy, w której pomaga w trawieniu pokarmów.

Bilirubina niezwiązana wykazuje właściwości neurotoksyczne, przekracza barierę krew – mózg.

Siniaki

Krwiaki powstają w wyniku wynaczynienia krwi np. podczas urazu. Na ich przykładzie możemy prześledzić jak powstaje bilirubina. Rozpad czerwonych krwinek prowadzi do uwolnienia zawartej w nich czerwonej hemoglobiny. Metabolizm hemu rozpoczyna się przez odłączenie jonu żelaza, następnie hem przekształca się do zielonkawej biliwerdyny, która zmienia się w żółtawą bilirubinę. Bilirubina wyłapywana jest przez albuminę krążącą we krwi – siniak zaczyna się „rozpuszczać”. Obserwując zmiany zabarwienia sianka (czerwony -> zielony -> żółty), widzimy równoległy przebieg różnych reakcji biochemicznych prowadzących do rozłożenia hemu.

Rodzaje żółtaczek

  • Żółtaczka przed wątrobowa, hemolityczna. Rozwija się w wyniku nasilonego rozpadu czerwonych krwinek. Fizjologiczna żółtaczka noworodków jest rodzajem żółtaczki hemolitycznej – rozpad nadmiaru erytrocytów, które były potrzebne tylko w życiu płodowym.
  • Żółtaczka mechaniczna, pozawątrobowa, zastoinowa. Występuje w związku z upośledzeniem odpływu żółci z wątroby.
  • Zapalenie wątroby, żółtaczka miąższowa. Upośledzenie transportu lub sprzęgania bilirubiny w wątrobie. Przyczyną może być np: infekcja wirusowa, nowotwór, zatrucie alkoholem, zatrucie lekami, ekspozycja na czynniki chemiczne.

Żółtaczka hemolityczna

Rozwija się w wyniku nadmiernego rozpadu erytrocytów. Powstająca wówczas duża ilość bilirubiny nie może być utylizowana na bieżąco, dlatego jej stężenie może przekroczyć górną granicę normy.

Fizjologiczna żółtaczka może występować u noworodków. Wynika ona z rozpadu nadmiaru czerwonych krwinek, które potrzebne były do wydajnej wymiany gazowej z łożyskiem wówczas, gdy dziecko nie oddychało za pomocą własnych płuc. Ten rodzaj żótaczki zazwyczaj ustępuje samoistnie. Żółtaczka obserwowana jest u niemal wszystkich wcześniaków.

Żółtaczka mechaniczna

Jest następstwem mechanicznego ograniczenia przepływu żółci w drogach żółciowych. Gromadząca się żółć może wywołać bolesne zapalenie woreczka żółciowego, cięższym powikłaniem jest zapalnie trzustki. Przyczyną zastoju żółci mogą być np. kamica (czynnikiem ryzyka jest dieta), nowotwór.

Żółtaczka wątrobowa

Zapalenie miąższu wątroby jest najpoważniejszą przyczyną żółtaczki, wynika z zaburzeń w funkcjonowaniu hepatocytów. Wątroba jest słabo unerwiona, dlatego o jej problemach zazwyczaj dowiadujemy się, kiedy choroba jest już zaawansowana, a objawy są niespecyficzne. Przyczyną żółtaczki wątrobowej może być wirusowe zapalenie wątroby (WZW). Częstym powodem uszkodzenia wątroby jest zatrucie lekami (np. acetaminofen) lub alkoholem.

Alkoholowa marskość wątroby

Nadmierne spożycie alkoholu wywołuje masowe obumieranie hepatocytów, a powstające „blizny” (zwłóknienia) prowadzą do zatarcia anatomicznej struktury wątroby. Zmiana anatomii wiąże się z niedokrwieniem, hipoksją (niedotlenienie) i postępującą degradacją miąższu. Utrudniony przepływ krwi przez wątrobę wywołuje nadciśnienie wrotne. W takim stanie konieczny jest przeczep wątroby.

Odtrucie alkoholowe najczęściej nie jest w stanie przeciwdziałać poważnemu poalkoholowemu uszkodzeniu wątroby. Kroplówki podawane podczas detoksu mogą zawierać np. ornitynę, glutation, acetylocysteinę, witaminę C, witaminy z grupy B, kwas ALA. Związki te mogą wspomagać pracę komórek wątroby, ale nie są one w stanie przywrócić prawidłowego ukrwienia i funkcji tego organu.

Wpływ diety na kolor skóry

Osoby spożywające dużą ilość warzyw i owoców bogatych w karotenoidy (marchew, dynia, morela) mogą mieć żółtawy odcień skóry.