Kategoria: medycyna regeneracyjna

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Słowo kolagen pochodzi z greckiego (kólla) i oznacz kalej. Ten biopolimer jest głównym białkiem konstrukcyjnym spajającym i nadającym jędrność tkankom. Niestety wraz z wiekiem traci on swoje właściwości sztywniejąc, a cukrzyca znacznie przyspiesza ten proces i prowadzi do wielu ciężkich powikłań. Kolagen ma prosty skład aminokwasowy, a za jego doskonałe właściwości mechaniczne odpowiada zaawansowana struktura molekularnej sprężyny. Kluczowym składnikiem do syntezy kolagenu jest witamina C. Kolagen gromadzi się głównie w tkance łącznej a jego niedobór to szkorbut. Nadmierna produkcja kolagenu powoduje powstawanie twardych, przerośniętych blizn. Na rynku dostępne są kosmetyki z kolagenem, a medycyna estetyczna stosuje go jako wypełniacz tkankowy.

Struktura i funkcja kolagenu w organizmie ludzkim

Kolagen pełni rolę kleju tkankowego, jest twardy i elastyczny zarazem. Swoją budową przypomina sprężynę (molekularna potrójna helisa), z której utkane jest gęste zewnątrzkomórkowe rusztowanie będące podparciem i spoiwem dla komórek tworzących tkanki i organy. W przeciwieństwie do roślin, komórki ludzkie (zwierzęce) nie posiadają sztywnej ściany komórkowej, otacza je tylko “płynna” błona lipidowa. ~90% sprężystość (zdolność do odzyskiwania pierwotnego kształtu) kolagenu nadaje tkankom doskonałe właściwości mechaniczne. Najwięcej kolagenu znajduje się w tkance łącznej z której zbudowane są: chrząstki, kości, ścięgna, więzadła i skóra. Kolagen jest też bardzo ważny dla: naczyń krwionośnych, rogówki oka, mięśni.

Jakie są rodzaje kolagenu

Wyróżniamy 28 rodzajów kolagenu – różne tkanki mają charakterystyczny dla siebie wariant. 90% całego kolagenu stanowi typ I.

Biosynteza kolagenu

Kolagen jest białkiem zewnątrzkomórkowym, ale wytwarzany jest w komórkach. Wewnątrzkomórkowa fabryka produkująca białka (retikulum endoplazmatyczne) syntetyzuje rozpuszczalny prokolagen (niedojrzały), którego końce przycinane są po wydzieleniu na zewnątrz komórki. W wyniku dojrzewania włókna kolagenu spontanicznie sieciują ze sobą nawzajem tworząc nierozpuszczalną zewnątrzkomórkową macierz będącą oparciem dla “wiotkich” komórek. 

Aminokwasy w kolagenie

3 aminokwasy endogenne (samodzielnie wytwarzane przez organizm) stanowią niemal 60% masy kolagenu. Są to Glicyna, prolina i jej pochodna – hydroksyprolina. Charakterystyczna dla kolagenu jest obecność hydroksyproliny, która nie występuje w innych białkach, a w strukturze kolagenu może stanowić nawet 14%. Hydroksyprolina powstaje na etapie potranslacyjnym – enzym hydroksylaza prolinowa przyłącza grupę -OH po włączeniu proliny do nowo powstającego łańcucha kolagenowego w retikulum endoplazmatycznym. Hydroksyprolina jest tzw. aminokwasem niebiałkowym – nie występuje w kodzie genetycznym.

Witamina C 

Kluczowym z punktu widzenia organizmu składnikiem do produkcji kolagenu jest witamina C (kwas askorbinowy). Ciało ludzkie nie wytwarza askorbinianu, który musi zostać dostarczony w diecie. Witamina C jest kofaktorem hydroksylaz modyfikujących potranslacyjnie kolagen. Kwas askorbinowy pełni rolę donora (dawcy) grupy hydroksylowej (-OH) dla hydroksyaminokwasów. Niedobór witaminy C prowadzi do zahamowania syntezy kolagenu i wielonarządowej choroby o nazwie szkorbut, która objawia się głównie samoistnymi krwawieniami.

Kolagen w gojeniu ran

Komórki za pomocą receptorów rozpoznają rodzaj kolagenu charakterystyczny dla danej tkanki. Dlatego kolagen wpływa na migrację, różnicowanie i rozmnażanie komórek podczas regeneracji tkanek. Komórki skóry (fibroblasty) wydzielają najwięcej kolagenu. W leczeniu ran stosowane są opatrunki biologiczne pokryte kolagenem, stymulującym namnażanie fibroblastów i regenerację skóry gdy z jakiegoś powodu doszło do stagnacji gojenia rany. W gojeniu ran chronicznych ważna jest również dostępność składników odżywczych – odpowiednia podaż białka w diecie i dostępność tlenu. W przebiegu cukrzycy dochodzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych i rozwoju trudnego w leczeniu owrzodzenia – tzw. stopa cukrzycowa. Wówczas pacjentów leczy się tlenem pod wysokim ciśnieniem. 

Bliznowiec

Bliznowiec (keloid) to nadmierny rozrost tkanki w miejscu urazu, czyli przerośnięta blizna, która może samoistnie przyrastać po zagojeniu. Keloid jest zaburzeniem gojenia ran o nieznanym podłożu, polega na tym że synteza kolagenu nie ustaje po zabliźnieniu rany. Zaobserwowano, że tendencja do tworzenia bliznowców spada z wiekiem. U osób z predyspozycją bliznowiec może powstawać nawet w przypadku drobnych zadrapań, skaleczeń. Ta łagodna zmiana charakteryzuje się różowym lub jasno brązowym zabarwieniem i twardą, guzowatą, wystającą ponad powierzchnię skóry strukturą. Bliznowiec może powodować ból i swędzenie jeżeli znajduje się w miejscu narażonym np. na ocieranie. Blizna składa się głównie z kolagenu typu pierwszego. 

Starzenie

Skóra traci swoją jędrność i wraz z wiekiem powstają zmarszczki. Proces ten wynika z nieodwracalnych zmian w strukturze kolagenu, które kumulują się przez lata. Macierz kolagenowa jest bardzo trwała, podlega procesowi powolnej glikacji (przyłączenie glukozy). Wprowadzenie cukru do kolagenu zmniejsza naturalną sprężystość jego helikalnej struktury. Reasumując kolagen sztywnieje z wiekiem. 

Wpływ cukrzycy na kolagen i układ krwionośny

Analogicznie glukoza usztywnia kolagen naczyń krwionośnych. Wraz z utratą sprężystości włókien kolagenowych naczynia krwionośne stają się kruche, pękają a tkanki w ich sąsiedztwie tracą zaopatrzenie w tlen i składniki odżywcze. Pacjenci cierpiący na cukrzycę borykają się z szeregiem przewlekłych powikłań u podstawy, których leżą problemy w ukrwieniu tkanek. Do przewlekłych powikłań cukrzycy wynikających z uszkodzenia naczyń krwionośnych zaliczamy:

  • Utrudnione gojenie ran – np. stopa cukrzycowa. 
  • Choroby oczu – retinopatia, zaćma, jaskra. 
  • Choroby dziąseł. 
  • Zaburzenia erekcji.

Źródła kolagenu w diecie

Kolagen jest najbardziej rozpowszechnionym białkiem zwierzęcym, stanowi do 35% całkowitej masy wszystkich białek. Dlatego osoby spożywające mięso nie muszą się martwić o niedobór składników do jego syntezy. Prolinę zajdziemy również w jajkach, mleku i jego przetworach oraz w roślinach strączkowych. Poza mięsem glicyna występuje obficie także w nasionach i orzechach. 

Suplementacja

Powszechnie dostępnym i tanim źródłem kolagenu jest żelatyna spożywcza. Do syntezy kolagenu potrzebna jest witamina C, dlatego warto zadbać o jej podaż podczas suplementacji kolagenu. Zwiększone spożycie kolagenu może być wskazane np. po urazach, zabiegach ortopedycznych, w przypadku trudno gojących się ran.

Kolagen w kosmetykach i medycynie estetycznej

Zastrzyki z kolagenu bydlęcego stosowane są do wypełniania/ ujędrnienia zmarszczek, blizn i zagłębień w skórze. Wstrzyknięty kolagen może pobudzać namnażanie fibroblastów (komórki skóry) i produkcję własnego kolagenu. Innym popularnym wypełniaczem tkankowym jest kwas hialuronowy lub tłuszcz. Botox jest najpopularniejszą substancją stosowaną do wygładzania zmarszczek – działa na innej zasadzie niż wypełniacze, zmniejsza napięcie mięśniowe.

Kremy z kolagenem stosowane na skórę, chyba mają za zadanie głównie nawilżać. Zewnętrzna warstwa skóry jest martwa i zrogowaciała – kolagen z kremu nie ma dostępu do fibroblastów.

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Tlenoterapia hiperbaryczna (hyperbaric oxygen therapy, HBOT) polega na poddawaniu całego organizmu działaniu skoncentrowanego tlenu (O2) pod zwiększonym ciśnieniem. Komory hiperbaryczne są podstawowym narzędziem w leczeniu zatrucia tlenkiem węgla, zatorów powietrznych i choroby dekompresyjnej. Ponadto tlen hiperbaryczny jest szeroko wykorzystywany do leczenia między innymi: oparzeń i trudno gojących ran, regeneracji kości, stawów i mięśni, w terapii trądziku czy nagłej głuchoty. Skojarzenie antybiotykoterapii z hiperbarią daje synergistyczny efekt. Tlenoterapia hiperbaryczna zyskuje uniwersalny charakter. W atmosferze czystego tlenu, sprężonego tlenu nie są potrzebne czerwone krwinki – skoncentrowany tlen wysyca płyny ustrojowe, dociera w głąb ciała (np. do kości) i dotlenia komórki w sposób nieosiągalny dla warunków atmosferycznych w jakich żyjemy na co dzień. Tlen jest podstawowym składnikiem metabolizmu komórkowego bez niego komórki nie mogą prowadzić bieżącej egzystencji nie mówiąc o np. produkcji kolagenu do regeneracji tkanek. Dostępność tlenu reguluje tempo metabolizmu komórkowego tak jak wielkość płomienia w palenisku. Nadmiar tlenu jest toksyczny może powodować różne działania niepożądane.

Oddychanie komórkowe – po co jest tlen?

Oddychanie komórkowe to ciągły, kontrolowany proces biochemiczny prowadzący do wytworzenia uniwersalnego molekularnego nośnika energii – ATP. ATP jest niezbędny do życia komórek, tkanek i organizmu – dzięki niemu masz siłę się ruszać a twój układ nerwowy przetwarza informacje zawarte w tym artykule. Zatrzymanie procesu oddychania komórkowego jest równoznaczne ze śmiercią danej komórki. Oddychanie komórkowe to wieloetapowy proces enzymatyczny polegający na utlenianiu (przyłączanie tlenu) związków organicznych (np. cukry, białka, tłuszcze), zatem tlen należy uważać za składnik odżywczy. Na poziomie makroskopowym gwałtowny proces utleniania nazywany jest spalaniem, a zamiast ATP wydzielane jest ciepło i światło (płomień). Zwiększony wysiłek fizyczny nasila wytwarzanie energii w komórkach, dlatego w przenośni nazywany jest spalaniem kalorii. W wyniku spalania wydzielana jest energia i dwutlenek węgla (CO2). 

Dostępność tlenu i pożywienia warunkuje tempo/ ilość produkowanego ATP. W przypadku organizmów jednokomórkowych np. bakteria E. coli (pałeczka okrężnicy) składniki odżywcze (tlen i związki organiczne) z łatwością przenikają ze środowiska do wnętrza komórki. Dlatego czas generacji pokolenia E. coli wynosi zaledwie 60 minut – w tym czasie z jednej komórki powstają dwie. W przypadku organizmów wielokomórkowych penetracja składników odżywczych jest znacznie utrudniona – kolejne warstwy komórek w tkance uniemożliwiają bezpośrednie przenikanie składników odżywczych ze środowiska do komórki. Dlatego ewolucja wykształciła układ krwionośny, którego zadaniem jest dystrybucja składników odżywczych  w głąb ciała. Ukrwienie nie jest jednak doskonałe np. stawy i kości mają znacznie utrudniony dostęp do naczyń krwionośnych, dlatego w przypadku ewentualnych urazów słabo się regenerują. Choroby wywołujące uszkodzenia naczyń krwionośnych (np. cukrzyca) wywołują zakłócenia w łańcuchu dostaw pożywienia. Dlatego w cukrzycy słabiej unaczynione i oddalone od serca organy narażone są na “głodówkę” i może się rozwinąć tzw. stopa cukrzycowa. 

Reasumując tlen jest niezbędny do wytwarzania energii, która później może zostać spożytkowana przez komórki w proces enzymatycznych.

Układ krwionośny, znaczenie hemoglobiny

Samoistny dostęp tlenu do komórek wewnątrz organizmu nie jest możliwy (nie działa dyfuzja). Zawartość tlenu w atmosferze (21%) i jego niska rozpuszczalność w cieczy i osoczu w warunkach normalnego ciśnienia atmosferycznego jest za mała aby pokryć zapotrzebowanie metaboliczne/ energetyczne zaawansowanych komórek ludzkiego ciała. Krew pełni rolę medium transportującego metabolity w organizmie. Dostarcza komórkom substraty niezbędne do funkcjonowania i odprowadza zbędne produkty przemiany materii do nerek (np. mocznik) i płuc (CO2). Tlen trafia do krwi z pęcherzyków płucnych, a związki organiczne i sole mineralne przenikają z przewodu pokarmowego. Dlatego, że tlen słabo się rozpuszcza w osoczu ewolucja musiała stworzyć komórki (erytrocyty, czerwone krwinki), które specjalizują się w transporcie gazów oddechowych (tlen, dwutlenek węgla). Erytrocyty pokrywają około 99% zapotrzebowania na tlen, podczas gdy osocze biernie transportuje zaledwie 1% samoistnie rozpuszczonego w nim O2. Erytrocyty prowadzą molekularną wymianę gazową dzięki obecności białka hemoglobiny, które w zależności od pH wykazuje powinowactwo do tlenu lub dwutlenku węgla. W pęcherzykach płucnych hemoglobina wyłapuje i zagęszcza tlen z atmosfery. Następnie tętnicami natleniona krew dociera do tkanek. Obecność dwutlenku węgla w tkankach, powoduje lokalny spadek pH, który wywołuje zmiany w konformacji i powinowactwie hemoglobiny. W kwaśnym pH hemoglobina preferuje CO2 – dlatego uwalnia O2 i zabiera część CO2 (większość CO2 wydalana jest w postaci wodorowęglanu rozpuszczonego w moczu). Następnie, żyłami  erytrocyty wracają do płuc gdzie ponownie pod wpływem środowiska zmienia się struktura hemoglobiny i zachodzi wymiana CO2 na O2. Bez hemoglobiny krew musiałaby krążyć około 100 razy szybciej. 

Tlenoterapia hiperbaryczna (HBOT)

Zabiegi w komorze hiperbarycznej można porównać do kąpieli w czystym, sprężonym tlenie. Sprężanie w komorach pod ciśnieniem wyższym o 1 ATA (atmosfera absolutna, 1013 hPa) trzykrotnie podnosi rozpuszczalność tlenu w płynach ustrojowych. Przy + 3 ATA rozpuszczalność tlenu w cieczy rośnie aż 14 krotnie w porównaniu do ciśnienia atmosferycznego. HBOT intensywnie się rozwija, badano jej znaczenie dla wielu schorzeń, poniżej wymieniam tylko niektóre. 

 Zastosowanie tlenoterapii hiperbarycznej (HBTO)

  • Nagła głuchota, szumy uszne.
  • Leczenie trudno gojących się ran, owrzodzeń, oparzeń.
  • Uszkodzenie różnych tkanek po radioterapii.
  • Wspomagająco w leczenie trądziku, którego czynnikiem etiologicznym są bakterie beztlenowe Cutibacterium acnes. Tlen jest toksyczny dla beztlenowców.
  • W skojarzeniu z antybiotykoterapią daje synergistyczne efekty. Np. w leczeniu zakażeń kości do których słabo penetrują antybiotyki. 
  • W leczeniu ropni.
  • W leczeniu kości: aseptyczna lub popromienna martwica kości, zapalenie kości.
  • W chorobie niedokrwiennej serca. Zmniejsza: bolesność, objawy niewydolności, śmiertelność. Zwiększa tolerancję wysiłkową. 
  • W zatorowości powietrznej, która może wystąpić np. po zabiegu chirurgicznym, urazie, w wyniku gwałtownej dekompresji podczas nurkowania. HBTO wyprze również azot, który rozpuścił się we krwi podczas niekontrolowanej dekompresji.
  • Udar mózgu.
  • Migreny.
  • Po rozległych urazach zmniejsza odsetek amputacji. Skraca czas leczenia urazów sportowych. 
  • Zespół cieśni nadgarstka.
  • Zwyrodnieniowe i reumatoidalne zapalenie stawów

Przeciwwskazania i powikłania HBOT

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do terapii hiperbarycznej jest: leczenie bleomycyną, nie zdrenowana odma prężna płuc. Komory hiperbarycznej należy unikać również w przypadku:

  • infekcji górnych dróg oddechowych,
  • podwyższonej temperatury ciała (predysponuje do drgawek)
  • drgawek lub odmy w wywiadzie,
  • leczenia disulfiramem (wszywka alkoholowa),
  • nowotworów,
  • ciąży,
  • urazów lub zabiegów w obrębie klatki piersiowej,
  • rozruszników serca,
  • zaćmy.

Najczęstszym powikłaniem po sprężaniu w komorze hiperbarycznej jest ból uszu – analogiczne uczucie może się pojawić w windzie lub podczas startu samolotem. Przełykanie śliny ułatwia wyrównanie ciśnienia w uchu środkowym i niweluje to działanie niepożądane. Podczas zabiegu w komorze hiperbarycznej mogą pojawić się przejściowe zaburzenia widzenia, a w niektórych przypadkach doprowadzić do pogłębienia zaćmy. Rzadko dochodzi do: pęknięcia błony bębenkowej, urazu zatok przynosowych, odmy płucnej. Terapia tlenowa może wywołać drgawki oraz powodować podrażnienia nabłonka oddechowego.

Zabiegi w komorze hiperbarycznej

Dostępność do tlenoterapii hiperbarycznej rośnie szczególnie w dużych miastach. Jeżeli nie spełniasz wszystkich wymogów aby skorzystać z terapii hiperbarycznej w ramach NFZ, możesz skorzystać z zabiegów sprężania prywatnie – np. komora hiperbryczna Kosakowo. Jednoosobowe komory hipiatryczne oferowane są przez wyspecjalizowane gabinety, ale coraz częściej można z nich skorzystać także w klinikach urody.

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Kwas hialuronowy (HA, hialuronian) jest naturalnym wypełniaczem tkanek kręgowców. HA, wspólnie z kolagenem tworzą rusztowanie (macierz zewnątrzkomórkowa), na którym opierają się wiotkie komórki zwierzęce pozbawione ściany komórkowej. Doskonała biozgodność pochodnych kwasu hialuronowego sprawiła, że ta grupa biomateriałów jest powszechnie stosowana w medycynie estetycznej i regeneracyjnej. Trwają liczne badania nad otrzymywaniem bioprotez z ludzkich tkanek, opartych na stelażach z kwasu hialuronowego.  

Co to jest kwas hialuronowy 

Kwas hialuronowy to wszechobecny w ludzkim organizmie, nierozgałęziony biopolimer z grupy wielocukrów. Hialuronian jest higroskopijny (przyciąga wodę) tworząc rodzaj żelu, który pomaga w utrzymaniu wilgotności i sprężystości tkanek oraz pełni rolę biologicznego smaru. Jako składnik macierzy międzykomórkowej, kwas hialuronowy stymuluje namnażanie komórek, angiogenezę (tworzenie naczyń krwionośnych) i regenerację tkanek (np. gojenie ran). Wysoką zawartością kwasu hialuronowego charakteryzują się np. maź stawowa, oczy, skóra, pępowina. In vivo (w ustroju) kwas hialuronowy jest niestabilny – podlega ciągłej, naprzemiennej syntezie i rozpadowi. Uważa się, że nadprodukcja kwasu hialuronowego przy równoległym braku jego degradacji sprzyja nowotworzeniu. Z kolei produkty rozpadu kwasu hialuronowego powstające np. w wyniku działania promieniowania ultrafioletowego (UV) albo patogenów indukują stan zapalny. Hialuronian opłaszcza wszystkie ludzkie komórki, dlatego np. plemnik zawiera silną hialuronidazę (enzym), który pomaga mu w zerwaniu HA z powierzchni komórki jajowej umożliwiając zapłodnienie. Niektóre szczepy bakterii wytwarzają dokładnie taki sam kwas hialuronowy jak kręgowce. Otoczka streptokoków zbudowana jest z HA, przez co te patogeny unikają rozpoznania przez układ odpornościowy.

Zastosowanie kwasu hialuronowego 

Biomateriały na bazie kwasu hialuronowego harakteryzują się biozgodnością i biodegradowalnością. Ich stosowanie jest bezpieczne – rzadko wywołują uczulenia. Preparaty hialuronianu najczęściej używane są do modelowania twarzy. Biomateriały oparte na kwasie hialuronowym (wiskoelastyki) wykorzystywane są podczas operacji okulistycznych oraz do łagodzenia bólu i stanu zapalnego w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Kwas hialuronowy jest również składnikiem opatrunków hydrożelowych, które skracają czas leczenia ran. Ponadto hialuronian występuje np. w tabletkach na gardło, kroplach do nosa lub oczu –  gdzie jego zadaniem jest łagodzenie i nawilżenie podrażnionych błon śluzowych. Trwają badania nad otrzymywaniem bioprotez – w tym celu namnaża się  in vitro komórki wybranych tkanek na kształtkach z kwasu hialuronowego. Protezy naczyń krwionośnych otrzymuje się hodując komórki śródbłonka w obecności rurek z HA.

Wiskosuplementacja stawów

Wiskosuplementacja, czyli dostawowa iniekcja pochodnych kwasu hialuronowego stosowana jest do leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów (osteoartroza, OA). W przebiegu tej choroby dochodzi między innymi do fragmentacji naturalnego HA torebki stawowej. Skracanie polimerów hialuronianu w stawie, prowadzi do zaniku smarowania – wywołuje mechaniczne uszkodzenie chrząstki w wyniku tarcia, stan zapalny i ból. W literaturze fachowej dostępne są sprzeczne informacje / trwa debata odnośnie skuteczności wiskosuplementacji HA w leczeniu OA. Amerykańskie Towarzystwo Ortopedyczne nie rekomenduje wiskosuplementacji do leczenia choroby zwyrodnieniowej kolan. Skuteczną alternatywę dla wiskosuplementacji stawią leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. 

Wolumetria kwasem hialuronowym

Kwas hialuronowy stosowany jest do zabiegów wolumetrii twarzy i ust. Wstrzyknięcie hialuronianu może spłycić zmarszczki, wypełnić zapadnięte policzki, wymodelować owal twarzy lub powiększyć usta. W ten sposób można “odmłodzić” wygląd twarzy. Przewagą kwasu hialuronowego nad toksyną botulinową w redukowaniu zmarszczek jest natychmiastowy efekt, który można w każdej chwili cofnąć hydrolizując kwas. 

mgr pielęgniarstwa Agnieszka Staniszewska

Osocze bogatopłytkowe (ang. platelet rich plasma – PRP) to metoda medycyny regeneracyjnej oparta o leczniczy potencjał krwi. PRP wykorzystuje regeneracyjne właściwości płytek krwi, które wytwarzają czynniki wzrostu stymulujące proliferację komórek, wytwarzanie macierzy międzykomórkowej, gojenie tkanek i hamujące stan zapalny. Osocze bogatopłytkowe jest powszechnie stosowane w ortopedii do leczenia urazów kostno-szkieletowych oraz w  medycynie estetycznej do rewitalizacji skóry lub do walki z łysieniem. PRP jest również używane śródoperacyjnie żeby przyspieszyć leczenie ran i łagodzić ból. Reasumując osocze bogatopłytkowe wykorzystuje naturalną zdolność organizmu do samonaprawy przede wszystkim w celu leczenia bólu, leczenia urazów i do zabiegów kosmetycznych. 

Co to jest osocze bogatopłytkowe 

Osocze bogatopłytkowe to oczyszczone i zagęszczone (koncentrat) płytki krwi z własnej krwi pacjenta. Zastrzyk z PRP powoduje miejscową biostymulację tkanek – skoncentrowane składniki aktywują procesy naprawcze i łagodzą ból w miejscu podania.

Podstawową, fizjologiczną funkcją płytek krwi (trombocytów) jest udział w hamowaniu krwawienia. Aktywowane płytki krwi odpowiadają jednak za znacznie więcej niż udział w tworzeniu skrzepu. Trombocyty wydzielają chemokiny, cytokiny (np. IL-1, IL-6, IL-8) i czynniki wzrostu (np. PDGF, FGF, TGF-β, VEGF), które modulują stan zapalny i stymulują powstawanie nowych komórek i macierzy międzykomórkowej oraz aktywują układ odpornościowy. Dzięki temu uruchamiane są naturalne procesy naprawcze – organizmu. Zagęszczenie czynników w PRP sprawia, że efekt terapeutyczny jest o wiele silniejszy w stosunku do procesu, który zachodzi w organizmie  samoistnie. 

PRP w medycynie

Osocze bogatopłytkowe jest powszechnie stosowane do leczenia urazów więzadeł, mięśni, stawów i kości- skraca czas rekonwalescencji i łagodzi dolegliwości bólowe. Metoda zyskała uznanie szczególnie wśród sportowców wyczynowych. PRP przyspiesza również gojenie się ran np. w stomatologii.

PRP w medycynie estetycznej i kosmetologii

Osocze bogatopłytkowe stymuluje powstawanie nowych komórek skóry (fibroblasty) i kolagenu. Dlatego PRP jest często wykorzystywane podczas zabiegów mezoterapii igłowej, której zadaniem jest poprawa wyglądu skóry poprzez miejscowe dostarczenie składników odżywczych i biostymulację. Mezoterapia igłowa z użyciem PRP, “opóźnia starzenie” skóry – zapobiega powstawaniu zmarszczek (ujędrnia). W medycynie estetycznej i kosmetologii PRP stosowane jest głównie na twarzy, dekolcie i skórze głowy.

Otrzymywanie osocza bogatopłytkowego i zabieg

Przygotowanie PRP jest proste i szybkie. Osocze bogatopłytkowe to preparat autologiczny – wyklucza reakcje alergiczne. Zabieg PRP rozpoczynamy od pobrania krwi z użyciem czynnika hamującego krzepnięcie krwi (np. cytrynian, ale nie EDTA). Kolejnym krokiem jest oddzielenie czerwonych i białych krwinek. Czerwone krwinki są ciężkie i samoczynnie opadają na dno probówki, białe krwinki (wśród nich są trombocyty) nie sedymentują. Cały proces otrzymywania PRP można skrócić do około 10 minut stosując wirówkę laboratoryjną. Z odwirowanej lub odstanej probówki pobieramy górną – biało-żółtą warstwę komórek, która często swoją strukturą przypomina obłoczek. Zbyt intensywne wirowanie może doprowadzić do “ubicia” białych krwinek przez co będzie je trudno pobrać. Osocze bogatopłytkowe zawiera białe krwinki – leukocyty i płytki krwi. PRP nie powinno zawierać erytrocytów – nie pobieramy do samego końca, żeby nie zaciągnąć czerwonych krwinek.

Uzyskany preparat można podać od razu lub zamrozić i użyć później.

Podanie PRP w zabiegu kosmetycznym jest bardzo proste – płytkie nakłucia skóry przy użyciu cieniutkiej igły. Wieloigłowy pen do mezoterapii znacznie ułatwia aplikację. Dostawowe iniekcje PRP najlepiej jest wykonywać pod kontrolą USG.

Skuteczność PRP

Osocze bogatopłytkowe to skuteczna metoda terapeutyczna, ale nie zawsze daje takie same rezultaty. Na rynku dostępnych jest wiele różnych komercyjnych zestawów do otrzymywania PRP. Osocze bogatopłytkowe uzyskane przy pomocy tych zestawów różni się nie tylko poziomem zagęszczenia płytek (najczęściej 3 – 6 krotne zagęszczenie), ale również zawartością pożądanych czynników wzrostu. Na jakość otrzymywanego PRP ma również wpływ stan zdrowia samego pacjenta. Norma płytek jest dość szeroka wynosi od 150000 do 400000 płytek na mikrolitr krwi – łatwiej jest uzyskać preparat u osób z większą liczbą płytek. Leki (np. NLPZ) stosowane przez pacjenta również mogą wpływać na jakość PRP. Palenie tytoniu może obniżać jakość osocza bogatopłytkowego. 

Przeciwwskazania do osocza bogatopłytkowego

Niektóre przeciwwskazania do stosowania terapii osoczem bogatopłytkowym. 

  • Choroby krwi. Np. małopłytkowość (trombocytopenia), skaza krwotoczna wynikająca ze spadku poziomu płytek krwi poniżej normy.
  • Choroby nowotworowe.
  • Leczenie antykoagulantami (np. kwas acetylosalicylowy, warfaryna, heparyna)
  • Zaburzenia krzepnięcia krwi.
  • Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub sterydów przeciwzapalnych.